Huiswerk

Zonder overdrijven kun je zeggen dat huiswerk een belangrijk aspect van onderwijs is. Huiswerk is geen doel op zich of een vervanging van het leren op school.

Doel van huiswerk

 

Schooldag verlengen

Huiswerk is een manier om de schooldag te verlengen en leerlingen gelegenheid te geven hun kennis en vaardigheid te verfijnen en uit te breiden. Dit is misschien ook wel nodig omdat ‘tijdens de eerste 18 levensjaren maar ongeveer 13 procent van de tijd overdag in lesverband wordt doorgebracht’. Dat is minder dan de tijd die leerlingen voor de tv doorbrengen (Fraser, Walberg, Welch & Hattie, 1987, p. 234).

 

 Ontwikkelen studiegewoonten

Huiswerk voor leerlingen op de basisschool is vooral bedoeld om bij te dragen aan de ontwikkeling van goede studiegewoonten, een positieve houding ten aanzien van de school. Daarnaast is het belangrijk leerlingen het idee te geven dat leren niet alleen op school maar ook thuis gebeurt.

 

Hoeveelheid huiswerk

Hierbij is het belangrijk te realiseren dat leerlingen uit lagere groepen veel minder huiswerk mee zouden moeten krijgen dan leerlingen uit de hogere groepen. Helaas is er geen duidelijk antwoord op de vraag wat de juiste hoeveelheid huiswerk is. Wel zijn er in het onderzoek van marzano (2003) 4 uitgangspunten gevonden die kunnen helpen bij de toepassing van huiswerk:

  1. De hoeveelheid huiswerk die leerlingen in het basisonderwijs krijgen, moet verschillen van de hoeveelheid voor leerlingen in het voortgezet onderwijs.
  2. Bemoeienis van ouders met huiswerk moet tot een minimum worden beperkt. Veel onderzoeken laten minimale en soms zelfs negatieve effecten zien als ouders kinderen helpen met het huiswerk. Dit betekent niet dat ouders niet kunnen helpen om het maken van het huiswerk ‘makkelijker te maken’. Ouders moeten echter oppassen dat niet zij het huiswerk gaan maken in plaats van hun kinderen.
  3. De leraar moet het doel van het huiswerk omschrijven en benadrukken.
  4. Huiswerk dat wordt opgegeven, moet worden nabesproken
    Verschillende onderzoeken (zie Walberg, 1999) tonen aan dat de effecten van huiswerk sterk kunnen variëren afhankelijk van de feedback die de leraar geeft. Huiswerk dat niet wordt nabesproken heeft slechts een effectgrootte van 0,28. Als huiswerk met een cijfer wordt beoordeeld, dan neemt de effectgrootte toe tot 0,78. En huiswerk waarbij de leraar schriftelijk commentaar geeft, heeft een effectgrootte van 0,83; dit komt overeen met een percentiele toename van 30 punten!

 

 

Bij handelen gaan we in op het in de praktijk brengen van uitgangspunt 3: het doel van huiswerk.

 

Omschrijf en benadruk het doel van huiswerk

 

Niet al het huiswerk dat u opgeeft is hetzelfde en heeft hetzelfde doel.  Afhankelijk van het doel kan de vorm van het huiswerk en de feedback die de leerlingen krijgen, verschillen. Uit de meta-analyse van Marzano (2003) blijkt dat er twee algemene doelstellingen in verband met huiswerk zijn aan te geven:

  • oefening
  • voorbereiding of verdieping

Oefening

Als u huiswerk opgeeft met als doel oefening, zorg dan dat dit huiswerk stof betreft waar leerlingen al goed mee bekend zijn. Iets wat je nog niet snapt, kun je immers niet zelfstandig thuis oefenen.

Als leerlingen een nieuwe vaardigheid in de klas hebben geleerd en hier vertrouwd mee zijn, kunnen ze deze thuis oefenen.

Als een leerling een vaardigheid oefent waarmee hij niet bekend is, werkt dat niet alleen inefficiënt, maar het kan ook zorgen dat de leerling fouten aanleert en verkeerde ideeën ontwikkeld.

 

Voorbereiden of verdieping

Een tweede algemene doelstelling van huiswerk is leerlingen voor te bereiden op nieuwe leerstof of zich te verdiepen in leerstof die al is behandeld. Zo kunt u bijvoorbeeld huiswerk opgeven om leerlingen te laten nadenken over een onderwerp voordat dit onderwerp in de groep wordt behandeld. U kunt ook huiswerk opgeven nadat leerlingen zijn begonnen met de behandeling van een onderwerp, waardoor leerlingen zich gaan verdiepen in wat ze in de groep hebben geleerd. In deze twee situaties hoeven leerlingen geen grondige beheersing te hebben van de leerstof (wat wel het geval is als huiswerk is bedoeld als oefening).

 

 Huiswerkschema

Als u huiswerk opgeeft, geef dan duidelijk aan en benadruk voor de leerlingen wat het doel is van dit huiswerk. Laat leerlingen eventueel in een schema hun huiswerk met bijbehorend doel noteren:

 

Vak Doel planning Voorkennis   voor het huiswerkWat ik al moet weten/kunnen om het huiswerk te maken
Aardrijkskunde Oriëntatie op een nieuw onderwerp:de Europese gemeenschap.  Voorbereiding voor de les van dinsdag dd. Ik lees het hoofdstuk uit het aardrijkskunde boek en zoek naar meer informatie op Kennisnet.
Rekenen Ik los steeds vlotter, zonder fouten sommen over maten en gewichten op. Werkblad inleveren woensdag dd. Ik heb in de klas geoefend en het stelsel begrepen.
Spelling Tweelettergrepige woorden met open- en gesloten lettergreep zonder fouten kunnen schrijven. Dictee vrijdag dd. De regel van het laatste spellingblok: balen-ballen heb ik begrepen.

Doel van het huiswerk:

Datum waarop het huiserk af moet zijn:

Wat ik al moet kunnen/weten om het huiswerk te maken:

 

 

 

De rol van huiswerk in mijn klas

  1. Ik heb een duidelijk beeld welke rol huiswerk in mijn onderwijs speelt.
  2. Ik maak onderscheid tussen huiswerk als oefening en huiswerk als voorbereiding en huiswerk als verdieping.
  3. Ik zet huiswerk vooral in als extra oefentijd.
  4. Ik zet huiswerk vooral in als voorbereidende activiteiten.
  5. Ik zet huiswerk vooral in als verdiepende activiteiten.
  6. Bij iedere les bedenk ik expliciet op welke manier ik huiswerk mee wil geven.
  7. Ik bedenk vooral welke activiteiten ik in de klas aan de orde kan stellen en welke ik als huiswerk op kan geven.
  8. De leerlingen in mijn groep krijgen gericht huiswerk op.
  9. Ik vind huiswerk een belangrijk onderdeel van mijn activiteiten.
  10. Ik onderscheid voor mijzelf het doel van huiswerk.
  11. Ik bedenk duidelijk welk doel ik heb bij het opgeven van huiswerk.
  12. De leerlingen in mijn groep krijgen behalve de activiteit ook het doel op van het huiswerk te horen.

Bespreek bovenstaande punten ook eens met een aantal collega’s. Is er een lijn in de rol die huiswerk heeft binnen uw school?