Ouderbetrokkenheid

Ouders geven hun meest waardevolle bezit in uw handen.

Hoe benut u als school de betrokkenheid van ouders? En hoe brengt u deze betrokkenheid tot stand?

 

Invloed op leerprestaties

Uit de meta-analyse van Marzano (2003) blijkt dat betrokkenheid van ouders bij zowel het nemen van belangrijke beleidsbeslissingen, als bij de dagelijkse gang van zaken op de school van invloed is op de leerprestaties van leerlingen.

Belangrijk is om aan te geven dat niet alle soorten betrokkenheid van ouders gunstig zijn voor het effectief runnen van een school. Zo blijkt uit onderzoek van David Reynolds en Charles Teddlie (2000) dat als de betrokkenheid van ouders zich beperkt tot het uiten van kritiek op de school of een bezoek aan de school om te klagen, dit waarschijnlijk een negatieve uitwerking heeft.

3 Bepalende kenmerken

3 Kenmerken bepalen een effectieve betrokkenheid van ouders en samenleving:

  1. communicatie,
  2. participatie,
  3. bestuur.

Communicatie

Eén van de bepalende kenmerken van effectieve betrokkenheid van ouders en samenleving blijkt een goede communicatie te zijn. Hierbij gaat het om communicatie van de school naar de ouders, maar ook de communicatie van ouders naar school.

Dit betekent niet dat scholen ouders en samenleving moeten uitnodigen om het schoolbeleid te bekritiseren. In feite is aangetoond dat deze bewogenheid een negatief effect heeft. Het is de verantwoordelijkheid van de school om het initiatief te nemen voor communicatie en een klimaat te scheppen waarin ouders een dergelijke communicatie wensen.

Uit onderzoek blijkt dat de meest gebruikte communicatiemiddelen tussen school en thuis bestonden uit nieuwsbrieven, bulletins en flyers (Melaragno, Keesling,Lyons, Robbins & Smith, 1981). Dit onderzoek maakte echter ook duidelijk dat deze communicatiemiddelen vooral bestaan uit eenrichtingsverkeer en ouders weinig gelegenheid geven om te antwoorden.

Participatie

Een tweede kenmerk van effectieve betrokkenheid van ouders en samenleving is deelname aanalledaagse activiteiten in de school, zoals het werken als assistent van de leraar of als gastspreker. Betrokken ouders hebben het gevoel dat de school niet alleen hun ideeën waardeert en hier voor openstaat, maar ook hun fysieke participatie toejuicht. Een extra voordeel is dat betrokkenheid van ouders en samenleving een wezenlijke bijdrage kan leveren aan de basismiddelen van een school.

Volgens Tangri en Moles (1987) behelzen de voordelen:

  • een grotere expertise bij specifieke thema’s en vakken
  • meer contacten van leraren, bestuurders en schoolleiders met bronnen in de samenleving
  • directe financiële bijdragen van bedrijven
  • schenking van apparatuur en materialen door bedrijven.

Tot slot, scholen die ouders en samenleving betrekken bij hun alledaagse activiteiten, maken melding van een lagere absentie, minder spijbelen en lagere uitvalcijfers (Bucknam, 1976). Dit duidt erop dat het effect mogelijk overwaait naar de thuisomgeving.

 

Bestuur

Voor bestuur is het nodig om specifieke structuren in te stellen die ouders en samenleving de mogelijkheid bieden om enige inspraak te hebben bij belangrijke beslissingen in de school. Sandra Tangri en Oliver Moles (1987) leggen de reden uit voor betrokkenheid van ouders (en wanneer we dit doortrekken, samenleving) bij het besturen van de school:

“Het idee van ouderparticipatie bij het nemen van beslissingen in het onderwijs is nauw verbonden met democratische idealen van inmenging van burgers in overheidszaken. Het is zowel op ideologische als op praktische gronden verdedigd. De ideologische reden is dat mensen die invloed ondervinden van beslissingen die door de overheid worden genomen, betrokken zouden moeten zijn bij het nemen van die beslissingen. De praktische reden is dat de meeste kans op een blijvende en positieve verandering ontstaat wanneer degenen die erdoor worden beïnvloed, betrokken worden bij het regelen en het nemen van beslissingen.” (p. 520)

Participatie van het publiek bij het besturen van een school kreeg een belangrijke steun in de rug in de jaren 60 en begin jaren 70 toen de overheid het instellen van oudercommissies (OC) verplicht stelde onder Titel I van de Elementary and Secondary Education Act, Head Start, Follow Through en de Education for All Handicapped Children Act. Hoewel de verplichting om een OC te hebben niet meer bestaat, zijn de effecten van deze voormalige wettelijke verplichting nog steeds voelbaar in het onderwijs. Hoeveel interesse hebben ouders en samenleving voor het nemen van dit soort beslissingen?

In een grote overzichtsstudie van ouders in zes staten in het zuidwesten van de USA (Stallworth & Williams, 1982) werd weinig interesse aangetroffen voor beslissingen over het aanstellen en ontslaan van leraren of schoolleiders. Ouders hadden wel veel belangstelling voor beslissingen met betrekking tot onderwijsprogramma’s en activiteiten die een direct effect hadden op de prestaties van hun kinderen.

Actiestappen

Ouders geven hun meest waardevolle bezit in uw handen.

  1. Zorg voor middelen waardoor scholen en ouders en de samenleving met elkaar kunnen communiceren.
  2. Zorg voor meerdere manieren waarop ouders en samenleving kunnen worden betrokken bij de alledaagse activiteiten in de school.
  3. Zorg voor bestuurlijke middelen waardoor het mogelijk wordt om ouders en leden van de samenleving in het bestuur van de school te betrekken.

 

Praktijkvoorbeelden

 

Klassenouders

De schakel tussen de leraar en de ouders van de leerlingen in de klas.

In deze opname van Leraar 24 ziet u hoe klassenouders de schakel vormen tussen de leraar en de ouders van de leerlingen in de klas.

Vanaf begin schooljaar 2001-2002 kent de St. Jozefschool geen ouderraad meer. In plaats daarvan heeft elke groep een of meerdere klassenouders. De klassenouders zijn een jaar lang verantwoordelijk voor alle activiteiten van een klas. Ze zijn de schakel tussen de groepsleerkracht en de ouders/verzorgers van de kinderen uit de klas bij zaken van organisatorische aard. Klassenouders helpen bij het organiseren van activiteiten waarbij andere ouders betrokken zijn. Dit kan zijn bij activiteiten op school als niveaulezen, schoolzwemmen of handarbeidlessen. Maar ook bij activiteiten buiten de school zijn de klassenouders verantwoordelijk voor het regelen van ouders die willen helpen.

De klassenouders betrekken andere ouders bij de school en vergroten zo de ouderbetrokkenheid. Darnaast verlagen ze ook de werkdruk van de leraar door organisatorische taken op zich te nemen.

 

 

Ouderbetrokkenheid

Welke houding kiest een school om eerst de ouders aan zich te binden en hen vervolgens zo veel als wenselijk en mogelijk is hen bij het onderwijs van hun kind te betrekken?

In deze opname ziet u hoe Basisschool Onze Wereld in Den Haag aandacht besteed aan de contacten met de ouders door middel van bijvoorbeeld ouderavonden, kijklessen en eventueel huisbezoeken. De school heeft als kernwoord bij ouderbetrokkenheid het onderhouden van de relatie. Adjunct-directeur John Huiskens vertelt over de betrokkenheid van ouders bij de school en geeft zijn visie op ouderbetrokkenheid.

 

Omgekeerde oudergesprekken

School en ouders hebben elkaar nodig om tot succesvol onderwijs te komen. Constructief communiceren met ouders is dan ook een belangrijk uitgangspunt van HGW (handelingsgericht werken).

Basisschool de Van Doornschool in Kockengen voert ‘Omgekeerde oudergesprekken’. Dit zijn gesprekken met ouders waarin de ouders informatie geven aan de leraren om zo de onderwijsbehoefte van leerlingen goed in beeld te brengen. Op deze manier wil de school de betrokkenheid van de ouders vergroten.

 

Oudergesprekken voeren

Op Leraar24, dossier ouders en school vindt u opnames van oudergesprekken. Gesprekken met secifieke typen ouders tot …: hoe ga je bijvoorbeeld om met agressieve ouder, ouders die de Nederlandse taal niet machtig zijn.

 

Sketch Koefnoen!

Ouderavond: Een rekendocent ontvangt twee ouders…

Open vragen

  • Welke houding kiest uw school om ouders aan zich te binden en hen vervolgens zo veel als wenselijk en mogelijk is hen bij het onderwijs van hun kind te betrekken?
  • Zijn er regelmatig mogelijkheden voor de ouders om (speciale) activiteiten op de school te bezoeken?
  • Hoe gaat u om met een klacht; neemt u ouders serieus?
  • Op welke wijze verzamelt u informatie over de leerlingen in de klas?

 

 

Stellingen

Welke uitspraken zijn op u van toepassing?

  1. Een ouder kan op een laagdrempelige manier contact met mij opnemen.
  2. Ik ben regelmatig zichtbaar voor de ouders (ik sta op het plein, bij binnenkomst in de hal etc),
  3. Ik praat regelmatig met de ouders van de leerlingen in mijn groep.
  4. Ik heb inzicht in de thuissituatie van mijn leerlingen.
  5. Ik heb regelmatig contact met de ouders van de leerlingen in mijn groep:telefonsich, per mail, via digitaal systeem, informeel, bij in of uitgaan van de school, oudergesprekken, rapportbespreking, ouderavond. Brengen en ophalen van het kind of via andere activiteiten op school waar ouders bij betrokken zijn.
  6. Ouder schakelen wij in voor onderwijs inhoudelijke activiteiten.
  7. Ik probeer ouders op hun gemakt te stellen om informatie met mij te delen.