Klassenmanagement

Klassenmanagement is het efficiënt en effectief organiseren van de dagelijkse gang van zaken in een groep.

Goede resultaten

In zijn onderzoek naar kenmerken van goede leraren ( Qualities of Effective Teachers J.H. Stronge, 2002) geeft Stronge aan dat klassenmanagement een belangrijk kenmerk is om goede resultaten met de leerlingen te kunnen boeken.

 

Goed van Start

Effectieve leraren richten zich de eerste dagen van het nieuwe schooljaar vooral op managementzaken zoals regels en routines, die samen met de leerlingen worden opgesteld en tevens wordt samen vastgesteld wat de maatregelen zullen zijn als iemand zich er niet aan houdt.

 

Belang

Goed klassenmanagement dient ter:

  • preventie van problemen
  • verduidelijking van de verwachtingen van de leraar (structuur bieden)
  • ontwikkeling van groepsidentiteit en verantwoordelijkheid (…zo doen wij het hier)
  • ontwikkeling van een positief en veilig klasklimaat

Vanuit goed klassenmanagement kan de leraar verder gaan bouwen aan sociale vaardigheden, relaties en democratische omgangsvormen in de praktijk.

 

Actiestappen

 

Actiestappen, ( pedagogisch handelen & klassenmanagement, Robert, J. Marzano)voor het realiseren van goed lopend klassenmanagement:

  1. Zorg dat indeling en aankleding van de klas goed klassenmanagement ondersteunt
  2. Begin met een sterke eerste schooldag (bouw aan veiligheid en vertrouwen)
  3. Stel klassenmanagement centraal in de eerste schooldagen

 

Onder het kopje ‘handelen’ staan bovenstaande actiestappen concreet uitgewerkt.

 

indeling & aankleding klas

Zorg dat indeling en aankleding van de klas goed klassenmanagement ondersteunt

 

Goed ingedeelde klas

Volgens Emmer, Evertson en Worsham ( 2003) voldoet een goed ingedeelde klas aan de volgende punten:

  • U kunt alle leerlingen goed in het oog houden
  • Leerlingen kunnen alle presentaties en demonstraties zien
  • Veelgebruikte materialen zijn eenvoudig toegankelijk
  • Er is voldoende loopruimte
  • De leerlingen kunnen in tweetallen en/of in teams van vier werken
  • Het lokaal biedt geen onnodige afleiding

 

Welke activiteiten?

Vraag u altijd eerst af wat er in het lokaal aan activiteiten moet plaats vinden. Uiteraard hangt uw indeling daarmee samen. In een lokaal is een plek waar instructie gegeven wordt en ook een plek waar de leraar met een kleine groep leerlingen kan werken, zoals een instructietafel. Welke specifieke activiteiten moeten nog meer in uw lokaal plaats kunnen vinden. Houd er rekening mee bij de inrichting dat leerlingen elkaar niet storen. Een bouwhoek naast de instructietafel is dus geen handige keuze, een taal- leeshoek naast een instructietafel ligt meer voor de hand.

 

Klassenmanagement tools

In de onderbouw wordt de basis gelegd voor zelfverantwoordelijk leren. Door gebruik van de onderstaande klassenmanagement tools helpt u kinderen zelfstandig het leerproces te doorlopen en bent u in staat uw instructie, spelbegeleiding, hulp en ondersteuning goed uit te voeren.

  • Maak gebruik van een planbord met keuze activiteiten en geplande instructie
  • Plan u zelf ook in bij de activiteiten op het planbord bijvoorbeeld door uw foto bij de betreffende activiteit te hangen. Leerlingen weten dan waar en op welk moment u begeleidt
  • Maak gebruik van een Time-timer zodat leerling kunnen zien hoe lang ze aan een bepaalde activiteit mogen besteden
  • Werk met pictogrammen zodat leerlingen weten waar welke activiteiten plaats vinden en waar welke materialen te vinden zijn
  • Zorg voor een plek waar leerlingen hun eigen werk kunnen opbergen. IN de kleutergroep kan dat bijvoorbeeld een ladekast of een mandje per kind zijn.
  • Opbergen en ophalen van materialen werkt heel efficiënt wanneer u gebruik maakt van genummerde plaatsen door inzet van een Managemat (hier nog afbeelding toevoegen).

 

Meer hierover vindt u in het boek TEAM Klassenmanagement ( Bazalt, 2006 )

Zie ook ‘handelen’ bij het thema Inrichting lokaal.

 

Goed van Start

Begin met een sterke eerste schooldag

  • Plak de naam en het pasfotootje of een pictogram op de stoel van ieder kind
  • Laat kinderen kennis maken met het lokaal door het volgen van een speurtocht of bijvoorbeeld door “ik zie ik zie wat jij niet ziet”
  • Vertel over uzelf aan de hand van een tekening / voorwerpen / foto’s
  • Laat kinderen onderling kennismaken door ze bijvoorbeeld een tekening te laten maken over zichzelf (individueel). Leerling vertelt over zijn tekening aan de andere leerling. Ze ruilen van tekening. (contact in tweetallen) De andere leerling stelt zijn  groepsgenoot voor aan de groep van vier leerlingen (werken in viertallen). De teams van vier bedenken hun teamnaam op basis van bijvoorbeeld gemeenschappelijke kenmerken (“de Vetcools”, “Superteam” etc.)

Bij kleuters organiseert u de eerste dag zo veel mogelijk van deze verschillende spel en (kleine) kringmomenten. Zowel in vrije en geleide spelsituaties. (veiligheid voorop!)

 

Klassenmanagement centraal

Stel klassenmanagement centraal in de eerste schooldagen

Leraargestuurde aspecten

  • Deel de klas in tafelgroepen in (heterogen groepen qua niveau)
  • Regel een snelle effectieve maniuer om de aandacht van de groep te krijgern (bij. Stiltesignaal)
  • Orden de materialen voor dagelijks gebruik
  • Maak afspraken over wanneer leerlingen eerder klaar zijn en wat ze dan moeten doen (bvijv. Klaaropdrachten)
  • Regel een duidelijke instructie structuur (denk aan foto op uw planbord)

 

Leerlinggestuurde activiteiten

  • Houd een klassenvergadering om de gezamenlijke regels en afspraken te maken
  • Maak een regel / afspraak van de dag / week (deze regel afspraak krijgt in die periode extra aandacht door te bespreken hoe de regel is nageleefd) Voorbeeld: de regel van de week is “wij helpen elkaar” : laat leerlingen elkaar uitleggen hoe die regel is nageleefd. Maak foto’s van situaties waarin leerlingen elkaar helpen.

Checklijst voor de leerkracht

bron: ‘Wat Werkt: Pedagogisch handelen & Klassenmanagement’ (Marzano, 2009)

Stel u de volgende reflectievragen en vink af welke  bij u van toepassing zijn.

 

  • Ik neem de tijd om leerlingen te helpen iets over de andere leerlingen te weten te komen
  • Ik oefen de groepsroutines met de leerlingen
  • Ik herhaal de regels en routines van de eerste dag
  • Ik herhaal de bijbehorende consequenties
  • Ik zet een systeem op voor de communicatie met de ouders
  • Ik stel leerdoelen per les en bespreek die met mijn leerlingen.
  • Mijn leerlingen weten wat er van hen verwacht wordt in de groep
  • Ik organiseer regelmatig klassenvergaderingen om na te gaan hoe de kinderen het werken inde groep ervaren
  • Ik zie dat mijn groep tenminste 10 minuten met uitgestelde aandacht om kan gaan.
  • Ik plan mijzelf in bij de verschillende lesactiviteiten
  • Ik heb mijn klas zo ingericht dat de zelfredzaamheid van de kinderen stimuleert